تاریخچه سازمان

 - پيشينه تاريخي


سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور از ادغام دو سازمان برنامه و بودجه و سازمان امور اداري و استخدامي كشورشکل گرفته است که دارای پیشنه ای تاریخی است که در ادامه به شرح مختصری از آن اشاره میگردد :

در سال 1316 هجري شمسي، به منظور هماهنگ نمودن فعاليت هاي عمراني و لزوم تهيه برنامه هايي براي رشد اقتصادي و اجتماعي كشور شورایی تحت عنوان شوراي اقتصادي تشكيل و در 17 فروردين سال 1325 به موجب تصويب نامه هيات وزيران هياتي به نام هيات تهيه نقشه اصلاحي و عمراني كشور شکل گرفت . هيات دولت پس از دريافت گزارشات ارائه شده از سوي اين هيات در مرداد ماه سال 1325  براي رسيدگي به برنامه هاي ارائه شده از سوي وزارتخانه ها تصويب كرد ؛هيات جديدي به نام هيات عالي برنامه تشكيل گردد.

هيات عالي برنامه در سال 1327 لايحه قانون برنامه هفت ساله عمراني كشوررا تهيه و به مجلس وقت ارائه كرد. در اين لايحه براي نخستين بار باتوجه به لزوم جلوگيري از ايجاد اصطكاك بين سازمان هايي كه عمليات مشابه­ای انجام مي دادند و همچنین لزوم تحول اقتصادي كشور از سوي ديگر، پيشنهاد کردید تااجراي برنامه ها از طريق همكاري بين دواير دولتي و سازمان هاي وابسته به دولت از يك طرف و سازماني خاص به نام سازمان برنامه از طرف ديگر انجام پذیرد. به اين ترتيب در مهر ماه 1327 اداره اي به نام اداره دفتر برنامه تاسيس شد كه بعدا اين اداره سازمان موقت برنامه ناميده شد. درنهايت طبق قانون مصوب 26 بهمن 1327 سازمان برنامه تشکیل گردید.

با تصويب قانون برنامه و بودجه در 15 اسفند 1351 سازمان برنامه به دليل انتقال وظيفه تهيه و تدوين تمامي بودجه به آن سازمان برنامه و بودجه  ناميده شد.

 

- سازمان امور اداري و استخدامي كشور

در سال 1334 شمسي اداره كل طبقه بندي مشاغل وابسته به وزارت دارايي به وجودآمد كه هدف آن برقراري هماهنگي در حقوق و مزاياي مستخدمان كشوري و به طور كلي اجراي اصل حقوق مساوي براي كار مساوي در محدوده نظام طبقه بندي مشاغل بود. در سال 1337 اداره كل مذكور به سازمان خدمات كشوري تغيير نام يافت و ازوزارت دارايي منتزع و تحت نظر نخست وزير قرار گرفت. فكر تجديد نظر در مقررات استخدامي و ايجاد مركزي براي نظارت امور استخدامي كشور روزبه روز قوت بيشتري مي گرفت تا اينكه در سال1340شوراي عالي اداري كشور شکل گرفته  و كار تدوين قانون استخدام كشوري را از سر گرفت. شوراي عالي اداري با بررسي كليه قوانين و مقررات استخدامي كشور ومقايسه آن با چندين كشور پيشرفته و در حال توسعه و همچنین بحث و مذاكره با صاحب نظران، طرح مقدماتي لايحه استخدام كشوري را تهيه كرد. اين لايحه پس از بررسي و تجديد نظر در هيات رئيسه شوراي عالي اداري كشور و كميسيون منتخب در هيات دولت و كميسيون استخدام مجلس شوراي ملي در تاريخ 1345/3/31 در يازده فصل به تصويب رسيد. به موجب اين قانون شوراي عالي اداري جاي خود را به سازماني تحت عنوان سازمان امور اداري و استخدامي كشور داد.

 

- سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور(ادغام سازمان برنامه و بودجه و امور اداری استخدامی کشور)

سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور براساس مصوبه هشتاد و ششمين جلسه شوراي اداري (در تاريخ 1378/12/11 ) به منظور تحقق مطلوب وظايف و اختيارات رئيس محترم جمهوري موضوع اصل 126 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و تامين يكپارچگي در مديريت كلان و فراهم كردن زمينه تحقق مطلوب اهداف برنامه توسعه اقتصادي اجتماعي و فرهنگي كشور از ادغام دو سازمان برنامه و بودجه و امور اداري و استخدامي كشور تشكيل شد و فعاليت هاي خود را از تير ماه سال 1379 آغاز كرد.

- انحلال سازمان و تشکیل معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رئيس جمهور

در سال 1386 شوراي عالي اداري در يكصد و سي و سومين جلسه خود ، در راستاي تحقق چشم انداز جمهوري اسلامي ايران در افق 1404 و سياست هاي كلي نظام و برنامه چهارم توسعه و به منظور حسن اجراي اصول 60،124 و 126 قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران و اجراي مفاد ماده 154 برنامه چهارم توسعه تصويب نمود:

معاونت نظارت و هماهنگي بر سياست هاي اقتصادي و علمي معاون اول رئيس جمهور ، معاونت هماهنگي و نظارت راهبردي نهاد رياست جمهور ، سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور وموسسات وابسته آن ، با تمام وظايف و اختيارات و مسئوليت ها و دارايي و تعهدات و اعتبارات و امكانات و نيروي انساني ، ادغام و با عنوان دو معاونت به نام هاي معاونت برنامه ريزي و نظارت راهبردي رئيس جمهورو  معاونت توسعه مديريت و سرمايه انساني رئيس جمهورفعاليت نمایند.

دراستانها نیز به تبع آن سازمان مدیریت وبرنامه ریزی با استانداری ها ادغام و تحتعنوان معاونت  برنامه ریزی استانداری ادامه فعالیت نماید که بعدا نام آن به معاونت برنامه ریزی واشتغال تغییر یافت .

 

- احیای سازمان

با دستور رئیس جمهور و تصویب شورای عالی اداری با ادغام دو معاونت برنامه ریزی و نظارت راهبردی و توسعه مدیریت و سرمایه انسانی رئیس جمهور، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور احیاء گردید. در تاریخ ۸ دی ماه سال ۱۳۹۳ حسن روحانی رئیس محترم جمهور در اجرای اصل ۱۲۶ قانون اساسی طی حکم جدید محمدباقر نوبخت را به عنوان معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور منصوب کرد.

 

- تاریخچه سازمان مدیریت  و برنامه ریزی استان گیلان از ابتدای تاسیس

در سال 1351 دولت وقت  به منظور تمرکز زدایی و واگذاری اختیارات و تصمیم گیری ها در امور منطقه ای و محلی به مقامات و مراجع استانی و جلب مشارکت نهادهای مدنی و مردمی اقدام به تاسیس اولین واحدهای سازمان برنامه و بودجه در مراکز استانها نمود.

این طرح در قانون بودجه سال 1351 در ردیف 17117 بنام تاسیسدفاتر برنامه ریزی استانهامنظور و تصویب گردید. دفتر برنامه ریزی استان گیلان به ریاست  ناصر زرین خطدر شهر رشت در خیابان بیستون بعد از موزه – کوچه حق شناس در ساختمانی 2 طبقه احداث گردید. تشکیلات اولیه این دفتر در آغاز به همراه معاون و رئیس مجموعا 14 نفر بود، سمت معاونت دفتر برنامه ریزی استان گیلان را نیز برای اولین بار آقای  شهرزاد شهردار عهد دار شد.

در ابتدای سال 1352 وظیفه طرح بودجه نیز به وظایف دفتر برنامه ریزی استان گیلان افزوده و به دفتر برنامه و بودجه استان گیلان تغییر نام یافت.

اواخر سال 1352 آقای شهرزاد شهردار به تهران منتقل و  اسماعیل آبادی   به عنوان دومین معاون دفتر برنامه و بودجه استان به این سمت منصوب شدند. شایانذکر است که روسای دفتر برنامه ریزی از ابتدا با حکم وزیر کشور سمت  معاون استاندار  در امور طرح و برنامه را نیز عهده دار بوده و در این راستا آقای زرین خط طی حکمی از جانب  وزیر کشور وقت محمد سام در تاریخ 1351/7 عهده دار سمت فوق نیز شده  بودند.

پس از آقای زرین خط  محمد علی نجد شیبانی در تاریخ 1352/10/19 سمت ریاست دفتر برنامه و بودجه استان را  عهده دار و در تاریخ 53/5/5 بر اساس حکمی از سوی وزیر کشور وقت به سمت معاون استاندار گیلان در امور طرح و برنامه نیز منصوب شدند.قابل ذکر است که آقای آبادی معاون دفتر برنامه و بودجه استان گیلان بعداً به تهران انتقال و  آقای مسعود غیاثیبه عنوان معاون دفتر برنامه و بودجه استان تا سال 1355 عهده دار این پست بوده و پس از وی آقای  فرهاد عدل امینی نیز در تاریخ 1355/7/5 به سمت معاونت دفتر برنامه ریزی و بودجه استان منصوب گردیدند.

پس از حدود یکسال و اندی  آقای آبادی به سمت ریاست دفتر برنامه و بودجه استان آذربایجان شرقی منصوب و اداره امور دفتر برنامه و بودجه استان تا تعیین رئیس جدید در تاریخ 1357/ به آقای امینی واگذار گردید.

در تاریخ 1357/4/24 آقای  میر احمد مرتضایی به سمت ریاست سازمان منصوب شدند ایشان تا پایان رژیم طاغوت عهده دار این پست بودند.آقای فرهاد عدل امینی آخرین معاون قبل از انقلاب نیز همزمان با انتصاب آقای میر احمد مرتضایی به سمت معاون دفتر برنامه و بودجه استان بوشهر منصوب شدند، ایشان تا آخرین روزهای رژیم طاغوت در این سمت مشغول به کار بودند.

ازسال 1360 ادغام مناطق آماری با دفتر برنامه وبودجه مطرح شد وعنوان دفتر به سازمان برنامه وبودجه تغییر یافت سال 1363 تشکیلات جدیدی برای استانها پیشنهاد شد که اجرای آن تا پایان این سال وابتدای سال 1364 طول کشید .در این تشکیلات سازمان دارای دو معاون برنامه و بودجه ونظارت وآماروانفورماتیک  گردید .نخستین رییس منطقه آماری استان قبل ازادغام آقای ذاکرزادهو پس ازایشان آقایان موسی پور، عرب زاده،  مه پویان این سمت را در استان داشتند .آقای صرافان آخرین رییس منطقه آماری بود که به سمت  نخستین معاون آمار وانفورماتیک بعداز ادغام منصوب شد.

 

- روسای سازمان پس از انقلاب

آقای مرتضی باقری  نژاد به عنوان اولین رییس سازمان پس از انقلاب در  تاریخ 57/12/20 منصوب و پس از ایشان آقای احمد میرزایی دومین رییس سازمان از تاریخ 61/12/7 بودند و بعد از آقای میرزایی در تاریخ 66/9/4 آقای احمد حسام محمودی نژادبه عنوان سومین رئیس سازمان عهده دار مسئولیت گردیدند. آقای محمد ابراهیمی چهارمین رییس سازمان پس از انقلاب بودند و پس از ایشان آقای سید کامل تقوی نژاد در تاریخ 77/2/12 به عنوان پنجمین رییس سازمان منصوب و در نهایت آقای حسین آرامی ششمین و آخرین رئیس سازمان قبل از انحلال و ادغام سازمان با استانداری در تاریخ 80/8/22 منصوب گردیدند.

بعداز ادغام سازمان در استانداری آقای بهزاد ظهیری به عنوان نخستین معاون برنامه ریزی درتاریخ 1386/4/16 منصوب شد.بعداز ایشان آقای کیهان هاشم نیا به این سمت منصوب شدند که مدتی بعد درسال 1391 استاندار گیلان شدند .دراین سال آقای محمد حسین اصغریان به سمت معاون برنامه ریزی واشتغال منصوب شد .

 

- احیای سازمان مدیریت و برنامه ریزی گیلان

پس از احیای سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور،آقای دکتر نوبخت معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشوردر تاریخ 1394/2/23طی حکمی آقای کیوان محمدی را  به سمت رییس سازمان مدیریت و برنامه ریزی استان منصوب نمودند و به همین مناسبت جلسه ای در استانداری گیلان تشکیل و در اين جلسه استاندار گيلان، آقاي صالح معاون امور مجلس و استانهای سازمان مديريت وبرنامه ريزي كشور، معاونان استاندار،تعدادي ازنمايندگان استان،مديران دستگاههاي اجرايي وتعدادي از مسئولان سازمان مديريت وبرنامه ريزي استان شركت و آقایان اصغریان و محمدی تودیع و معارفه گردیدند و بدین ترتیب عملاً آقای محمدی اولین رئیس سازمان مدیریت و برنامه ریزی گیلان پس از احیاء سازمان شدند.

 

- نکاتی در خصوص نوسازی سازمان مدیریت و برنامه ریزی

1- رعایت اندازه، چابکی و بهره وری سازمان در ساختار جدید

2- تفکیک بخشهای برنامه ریزی از بخشهای عملیاتی

3- جدا شدن سازمانهای مدیریت استانها از استانداریها

4- ایجاد اقتدار تصمیم سازی و تصمیم گیری برای سازمان

5- واگذاری امور اجرایی سازمان به انجمنهای صنفی و تخصصی

6- تلفیق تشکیلات معاونت های برنامه ریزی و نظارت و معاونت توسعه سرمایه انسانی

7- تشکیل معاونت کنترل و نظارت راهبردی و عملیاتی

8- تفکیک شرح وظایف اقتصادی سازمان در برابر وزارت اقتصاد و بانک مرکزی

9- تنوع بخشی به منابع درآمدی طرحهای ملی

10- پوشش کل طرحها و پروژه های ملی و استانی کشور

11- تغییر ساختاری با نگاه به تمرکز زدایی، تفویض اختیارات و ایجاد فرصتهای برابر

12- توجه به مهمترین سند بالادستی کشور یعنی سند چشم انداز 20 ساله

13- توجه به ارتقا بهره وری 

14- توجه به اقتصاد بدون اتکا به نفت

15- بستر سازی تفکر استراتژیک در عوض تفکر صرفاً مبتنی بر برنامه ریزی